هلدینگ سما پشتیبان مدیریتی طرح های شما
مشاهده
یادداشت

نقش سهام عدالت در اقتصاد خانواده

سحرمحمدی

سمامدیا: شرایط دریافت وام سهام عدالت چیست؟ سهام عدالت می تواند یک بازی برد-برد باشد؟ این افراد می‌توانند وام سهام عدالت بگیرند؟ آیا سود این سهام می تواند در چرخه اقتصاد خانواده تاثیرگذار باشد؟

حال سهام عدالت به جز یک برگه و سالی حدود ۲۰۰ هزار تومان، عایده ای برای مردم نداشته است درحالی که می‌توان با آزاد سازی یا وثیقه سازی آن باری را از دوش مردم آسیب دیده از کرونا برداشت.

درچند سال گذشته به جهت نوسانات نرخ ارز، تحریم، تورم، سو مدیریت و … فشارهای سنگینی به مردم وارد شده و سفره آنها سال به سال کوچک و کوچک‌تر شده است.

سهام عدالت طرحی بود که در راستای خصوصی‌سازی و کمرنگ‌ کردن نقش دولت در اقتصاد اجرایی شد. در این طرح، سهام بعضی از شرکت‌ها و کارخانه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی دولتی به اقشار کم‌درامد جامعه تعلق گرفت. مدیریت این سهم‌ها را شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی به عهده گرفتند و سود، به صورت سالیانه به حساب مردم واریز می‌شد. امسال، فرایند آزادسازی سهام عدالت آغاز شده است و مردم می‌توانند انتخاب کنند که شخصا مدیریت پورتفوی خود را به عهده بگیرند و طیق زمان‌بندی اعلام‌شده، به خرید و فروش بپردازند.

همچنین، بیکاری ناشی از شیوع همه‌گیری کرونا و تورم بالا باعث بدتر شدن سطح رفاه، به‌ویژه برای خانوارهای آسیب‌پذیر شده است. با وجود شوک اولیه ناشی از کرونا، تولید ناخالص داخلی ایران در اواسط سال ۲۰۲۰ با رشد مواجه بوده در سال ۲۰۲۱ نیز احتمالاً با رشد ۱.۷ درصدی همراه خواهد شد.

این صندوق، در گزارش قبلی خود، رشد اقتصادی ایران در سال ۱۳۹۹ را منفی پنج درصد پیش‌بینی کرده بود. همچنین پیش‌تر نیز، رشد اقتصادی ایران در سال‌های ۹۷ و ۹۸ را هم به ترتیب منفی شش و منفی ۶.۸ درصد اعلام کرده بود. اخیرا، رئیس مرکز آمار ایران، اعلام کرد نرخ تورم در همه ابعاد آن در نخستین ماه سال جاری افزایش چشمگیری داشته است. براین‌اساس در فروردین ۱۴۰۰ تورم ماهانه ۲.۷ درصد، تورم نقطه‌ای ۴۹.۵ درصد و تورم سالانه به ۳۸.۹ درصد رسیده است.

او در مورد هزینه مواد خوراکی تأکید کرد: «با بررسی سبد خوراکی خانوارها که شامل ۱۶۴ قلم کالای مصرفی است، نرخ این اقلام ۴۳.۵ درصد رشد کرده، برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات خانوار شامل ۳۱۱ قلم کالا و خدمات از رشد ۳۶.۷ درصد برخوردار شده است.»

با افزایش مالیات، کاهش یارانه‌ها، محدودیت دسترسی به بازارهای خارجی به خاطر تحریم و دشواری دست یافتن به ارز لازم برای بازرگانی، هرروزه کسب و کارهای بیشتری از برخورد با مشکلات عدیده خبر می‌دهند.

ما اگر همین تصمیم درست به‌صورت مناسب اجرا نشود ممکن است تبعات منفی آن بیشتر از تبعات مثبت آن باشد. آزادسازی سهام عدالت یعنی این سهام در بورس قابل خرید و فروش شود و دارندگان سهام عدالت بتوانند همه یا بخشی از سهام خود را بفروشند و پول نقد حاصل از آن را برداشت کنند. از همان ابتدا بهتر بود که سهام عدالت در قالب یک صندوق قابل معامله (ETF) طراحی و واحدهای این صندوق به مردم واگذار می‌شد که آزادسازی آن پیچیدگی کمتری داشته باشد اما به هر حال الان هم می‌توان روشی را برای این آزادسازی پیش‌بینی کرد که تاثیر مثبتی بر اقتصاد کشور و همین طور اقتصاد خانواده‌ها داشته باشد.

سهام عدالت شناخته می‌شود در اصل سبدی از سهام ۴۹ شرکت است که ۳۵ شرکت آن سهامی عام بوده و بخشی از سهام آنها در بورس قبلا عرضه شده و ۱۴ شرکت دیگر سهامی خاص هستند و احتمالا در ماه‌های آینده در بورس عرضه خواهندشد. در اغلب این شرکت‌ها بین ۲۰ تا ۵۰ درصد سهام به سهام عدالت اختصاص یافته‌ و خوشبختانه اکثریت قریب به اتفاق این شرکت‌ها عملکرد مالی مناسبی داشته و از شرکت‌های سودده دولتی محسوب می‌شوند. مجموع ارزش سهام عدالت ۳۵ شرکتی که بورسی هستند به تنهایی چیزی حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان است. برای اینکه تصوری از بزرگی این عدد داشته باشید خوب است بدانید این عدد بین ۱۰ تا ۱۵ درصد کل ارزش بازار سرمایه ایران و معادل مجموع ارزش ۴۴۳ نماد از ۶۴۳ نماد بورس و فرابورس است. تقریبا ۴۰ درصد ارزش شاخص بورس متاثر از این ۳۵ شرکت است و تاثیر آن بر مدیریت شرکت‌ها در حد انتخاب عضو هیات مدیره در یک سوم ارزش بازار است. بر اساس اطلاعات موجود حدود ۴۰ میلیون نفر دارنده سهام عدالت هستند که عمدتا افراد طبقه متوسط به پایین هستند. ترکیب تقریبی دارندگان سهام عدالت شامل حدود ۱۰ میلیون نفر از افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی، ۱۵ میلیون نفر از کارکنان و بازنشستگان دولت و بیش از ۱۵ میلیون نفر دیگر هم کارگران و روستاییان و سایر اقشار است.

اگر فقط ارزش بورسی سهام عدالت یعنی ۵۰۰ هزار میلیارد تومان را مبنا قرار دهیم به‌طور متوسط ارزش سهام در اختیار هر یک از ۴۰ میلیون دارنده سهام عدالت در حدود ۵/ ۱۲ میلیون تومان خواهد بود. یعنی مثلا اگر در یک خانواده زن و شوهر هر دو کارمند دولت بوده و سهام عدالت داشته باشند احتمالا ۲۵ میلیون تومان ارزش مجموع سهام هر دو نفر آنها در بورس خواهدشد که دارایی خوبی برای این خانواده‌هاست.

در نتیجه فروش سهام عدالت مقداری قدرت خرید خانوار را افزایش می‌دهد، ولی این نکته را به یاد داشته باشیم که قدرت خرید خانوارهای ما در دو سه سال اخیر به‌شدت تنزل پیدا کرده و تضعیف شده است. یعنی حقوق و دستمزدهای نیروی کار به نسبت تورم بالا نرفته و قدرت خرید بخش قابل‌توجهی از خانوارهای کشور کاهش یافته و شاید این آزادسازی سهام عدالت مقداری به افزایش قدرت خرید کمک کند، اما لزوما نمی‌تواند به‌تنهایی آثار قابل‌توجهی بر افزایش تورم داشته باشد. همچنین باید متذکر شوم سهام عدالت پولی است که درحال‌حاضر در جامعه درحال گردش است و به این جهت اگر کسی سهام خود را فروخت یا نقد کرد، تورم چندانی از این محل قابل پیش‌بینی نیست.

گفته‌شده درمورد ارزش سهام عدالت هرخانوار چندان مشخص و مستند نبوده و معلوم نیست از کجا آمده‌اند. ضمن اینکه اگر همه مشمولان بخواهند عرضه گسترده‌ای از سهام عدالت داشته باشند (یعنی بخواهند نقد کنند)، قطعا این وضعیت روی قیمت و ارزش سهام تاثیر منفی خواهد گذاشت و درهرحال شاید نقدینگی قابل‌توجهی عاید خانوارها نشود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا